Wanneer je een wetenschappelijk artikel leest, kan het lastig zijn om je op de boodschap te concentreren. Als gevolg hiervan kan het moeilijk zijn om essentiële details of zelfs de algemene boodschap te onthouden. Of je herinnert je misschien een interessant feit, maar weet niet meer waar je het hebt gelezen. Dit gebeurt vooral wanneer je de artikelen van voor tot achter leest zonder aantekeningen te maken. Hier wat tips over hoe je de artikelen kunt lezen en interpreteren, en hoe je goede aantekeningen kunt maken zodat je belangrijke gegevens gemakkelijk kunt terugvinden.

Bij het lezen van artikelen kan je het beste specifieke vragen stellen over elk artikel en de antwoorden opschrijven zodat je ze terug kunt vinden. Deze notities moeten op een logische plaats worden opgeslagen, bijvoorbeeld samen met de referentie in je referentie management programma of in een notitieblok app. De vragen helpen je bij het lezen, en het opslaan van de aantekeningen maakt het gemakkelijk om alles terug te vinden.

Wetenschappelijke artikelen lezen

Probeer het artikel niet in één keer van titel tot referenties te lezen, maar begin bij de inleiding om eerst de ‘big picture’ te snappen. Scan vervolgens de rest van het artikel door je te concentreren op de kopjes en sub-kopjes en naar de figuren en tabellen te kijken. Wat denk je dat ze hebben gevonden? Zoek termen en methoden op die je niet kent, zodat je zeker weet dat je de boodschap zult begrijpen.

Lees nu het artikel opnieuw en stel jezelf de volgende vragen

Bron: Horen de auteurs bij een gerenommeerd onderzoeksinstituut of werken ze voor een bedrijf of instituut met een specifieke agenda? Maken de onderzoekers belangenverstrengeling bekend (dit gedeelte staat meestal onder de discussie)? Wordt het onderzoek gepubliceerd in een gerenommeerd peer-reviewed tijdschrift of in een tijdschrift zonder peer-review (zie mijn blog over nep-wetenschappelijke tijdschriften)?

Probleem: Lees de inleiding. Welk probleem probeert het hele onderzoeksveld op te lossen? En wat is het doel van deze specifieke studie?

Methoden: Bestudeer de methoden. Wat is er gedaan? Welke technieken zijn gebruikt? Wat is gemeten?

Resultaten: Bekijk de figuren en tabellen in het resultatengedeelte. Wat zijn de belangrijkste resultaten?

Ben je het ermee eens? Ben je het eens met hun beschrijving en interpretatie van de resultaten?

Conclusies: Lees de discussie en conclusies. Wat zijn hun belangrijkste conclusies? Ondersteunen hun resultaten hun conclusies? Hebben ze hun onderzoeksvraag (zie de inleiding) beantwoord?

Beperkingen: Welke beperkingen van hun studie noemen ze in de discussie? Welke beperkingen en valkuilen heb jij opgemerkt?

Opmerkingen: Noteer elk opmerkelijk inzicht dat je tegenkomt. Wat is er eigenlijk nieuw?

Abstract: Lees het abstract. Geeft het de gegevens en conclusies correct weer?

Kritiek: Heeft iemand een brief aan de editor geschreven met commentaar op het onderzoek? Zo ja, lees dan alle opmerkingen en antwoorden. Wat is hun punt? Is het artikel later gecorrigeerd of teruggetrokken? Heeft iemand anders kritiek op dit artikel? Kijk daarvoor in PubPeer, vooral als je t idee hebt dat er iets niet klopt.

Relevantie: Hoe is dit onderzoek relevant voor jouw onderzoek?

Trefwoorden: Wat zijn voor jou relevante trefwoorden? Dit kan bijvoorbeeld zijn: een molecuul, route, methode, geanalyseerde populatie, of locatie.

Daarnaast kan je aantekeningen in de PDF maken en de belangrijkste passages markeren, zodat je ze gemakkelijk terug kunt vinden. Mogelijk moet je enkele referenties opzoeken om de achtergrond te begrijpen, de referenties kunnen ook een goede bron zijn om verder te lezen.

AI gebruiken om artikelen samen te vatten en vragen te beantwoorden

Een van de populairste AI tools is nu ChatGPT.  ChatGPT heeft echter geen toegang tot het internet, dus je kan een artikel niet samenvatten door een link te geven. In plaats daarvan kan je een PDF uploaden naar ChatPDF. Na het uploaden van een PDF, geeft het programma je een summiere samenvatting en drie suggesties voor follow-up vragen. Je eigen vragen formuleren geeft je echter meer bruikbare resultaten. Probeer ChatPDF om te kijken of het voor jou werkt: het kan bijvoorbeeld handig zijn om ChatPDF te gebruiken om concepten uit te leggen, vooral voor gecompliceerde artikelen.

Als je de prompts bewaard die je in ChatPDF gebruikt, dan kan je ze voor de analyse van een volgende PDF makkelijk kopiëren en plakken en vergeet je ook minder snel belangrijke vragen.

Potentiële prompts:

  • Wat is het probleem dat ze probeerden op te lossen?
  • Welke methoden gebruikten ze?
  • Wat waren de belangrijkste resultaten?
  • Wat waren de conclusies?
  • Wat waren de beperkingen van de studie?
  • Wat is er nieuw aan deze studie?

ChatPDF spreekt uitstekend Nederlands, maar als je antwoorden in het Engels wilt moet je de vragen in het Engels stellen.

Let op dat ChatPDF een ‘language tool’ is dat figuren niet kan analyseren. Het kan ook geen commentaren op het artikel online zoeken, zoals een brief aan de editor, correcties, of commentaar op PubPeer. En heel belangrijk: hou in gedachten dat je altijd de resultaten van AI programmas moet controleren omdat ze niet altijd kloppen.

ChatPDF laat je per dag twee PDFs (elk maximaal 120 paginas) gratis uploaden. Als je betaalt (nu $15 per maand) kan je ongelimiteerd PDFs (elk maximaal 2000 paginas) uploaden.

Je aantekeningen opslaan

Als je aantekeningen maakt in je referentie management programma (zie mijn blog over het belang van het gebruik van reference management software), importeer dan eerst de referentie (en eventueel de PDF) in je database. Vervolgens voer je de aantekeningen in het daarvoor bestemde veld in (bijvoorbeeld: ´research notes´ in Endnote).

Als je aantekeningen maakt in een notitieblok app (zoals bijvoorbeeld Evernote of Trello), kan je eerst een eenvoudige sjabloon voor je aantekeningen maken aan de hand van de vragen die je wilt beantwoorden. Vermeld in dit geval ook de naam van de eerste auteur, het jaar, en eventueel het label dat de referentie heeft in je referentie management programma (ik gebruik zelf altijd als label: eerste auteur en jaar).

Succes!

aantekeningen maken met behulp van highlighters
hulpmiddelen bij het maken van aantekeningen (Illustratie door Hebi B. via Pixabay)